Im Memoriam Anneke Oele

Anneke Oele
1949 – 2026

Ik leerde Anneke kennen tijdens de studie kunstgeschiedenis in Groningen eind jaren zeventig. Hoewel ik na mijn kandidaats naar Amsterdam vertrok verloor ik haar niet uit het oog. Als kunstcritica volgde ik met veel interesse het Gemeentemuseum Arnhem (nu Museum Arnhem) waar directeur Liesbeth Brandt Corstius vanaf 1981 en vanaf 1983 samen met  conservator  Anneke beleid ontwikkelde om meer aandacht te besteden in het tentoonstellings- en collectiebeleid aan kunst en design van vrouwelijke kunstenaars. Beiden waren reuze trots op de indrukwekkende presentatie en publicatie van vijf jaar aanwinsten (1984-1989) met werken van o.a. Marlene Dumas, Elizabeth de Vaal, Marjolijn van den Assem, Lydia Schouten, Maria Beatriz Matias, Ad Gerritsen, Klaas Gubbels, Mark Brusse, Alphons Freymuth, Reinier Lucassen en Roger Raveel. Ze ontwikkelden tevens in de koepelzaal de legendarische Kunst in de koepel presentaties met installaties en videowerken, destijds nog geen gangbare kunstvormen in musea.

Anneke nam in 1990 afscheid met een optreden van haar koor in de koepelzaal;  want kunst – op de middelbare school kocht ze al een prent van Klaas Gubbels – én muziek waren haar grote passie. Ze vertrok naar de galeriewereld in Amsterdam; eerst als medewerker van galerie Espace van Eva Bendien, daarna runde ze haar eigen galerie van 1993 tot 2000. Anneke waarschuwde me nog toen net bekend werd dat ik haar zou opvolgen in 1991: ik moest vooral niet te lang blijven zitten want de reputatie van het “vrouwenmuseum” zou mijn carrière wel eens kunnen schaden.

In 2001 werd zij directeur van de KunstRAI. Legendarisch was de presentatie van veldboeketten die ze in de buurt had laten plukken en schitterden in grote designvazen tijdens de kunstbeurs. Vanaf 2009 had zij haar eigen artconsultancy voor werkzaamheden als gastcurator, openingstoespraken en jurylidmaatschappen. Daarnaast deed zij veel bestuurswerk voor muziekkoren, orkesten en kunststichtingen. Zo was ze penningmeester van AICA Nederland (2012-2018) en was ze medeorganisator van de forumdiscussie t.g.v. 5 jarig bestaan van Arttable Nederland in het Stedelijk Museum Amsterdam in 2010. Ik mocht er ook aanschuiven om te praten over het beleid van het Arnhems museum, waar ik nog steeds met veel plezier werkzaam was (sic). Ook schreef Anneke teksten voor kunstenaars, waaronder de publicatie over haar partner, kunstenaar Otto Krol met wie zij vele jaren lief en leed deelde. De laatste jaren ging haar gezondheid achteruit. Op 31 oktober overleed Anneke.

Mirjam Westen

—————————————————–

Net als Mirjam leerde ik Anneke kennen tijdens onze studie Kunstgeschiedenis in Groningen waar Henk van Os onze kleurrijke hoogleraar was. Anneke was een paar jaar verder in haar studie, maar omdat excursies studenten uit verschillende studiejaren samenbrachten, kruisten onze wegen elkaar.

Zo schreven we ons allebei in voor een archeologische excursie onder leiding van Marianne Maaskant, die als geen ander de Griekse mythologie op de archeologische vindplaatsen tot leven wist te brengen. We genoten van haar verhalen en van de manier waarop de antieke wereld voor onze ogen tot leven kwam.

Anneke en ik deelden tijdens die reis een kamer in een goedkoop hotelletje in Athene. Zodra we de badkamerdeur opendeden, vlogen de kakkerlakken in hordes onze kamer binnen. Het was zo smerig dat er eigenlijk maar één ding op zat: de slappe lach krijgen. Een herinnering die me altijd is bijgebleven en die nog steeds een glimlach oproept.

Na onze studietijd sloegen we ieder onze eigen weg in, maar we verloren elkaar niet uit het oog. Na zeven jaar in Japan te hebben gewerkt, werd ik hoofd Kunstzaken bij Amsterdam UMC. Vanuit die functie kocht ik regelmatig kunstwerken bij Anneke in de galerie en later kwamen we elkaar opnieuw tegen op de KunstRAI, waar zij directeur was.

Na haar periode bij de KunstRAI begon Anneke voor zichzelf en besloot ze Amsterdam in te ruilen voor Groningen. Bij haar vertrek vroeg ze mij haar op te volgen als kunstadviseur voor de RAI-collectie. Het was een bijzonder gebaar van vertrouwen, en opnieuw bracht onze gedeelde liefde voor kunst ons professioneel bij elkaar.

Als ik aan Anneke denk, zie ik niet alleen een bevlogen en deskundige kunstkenner, maar ook een vrouw met een grote liefde voor kunst, een scherp oog, een uitgesproken persoonlijkheid en een heerlijke droge humor. Iemand met wie ik een lange weg heb gedeeld, van onze studententijd in Groningen tot onze professionele levens in de kunstwereld.

Haar kennis, haar humor en soms zwaarmoedigheid maar vooral haar sprankelende persoonlijkheid zal ik enorm missen. Ik ben dankbaar voor de herinneringen die we samen deelden.

Sabrina Kamstra

I.M. Charlotte van Leerdam

Charlotte van Leerdam
13-07-1978 – 31-07-2024

Deze zomer overleed op 31 juli jongstleden ArtTable-lid Charlotte van Leerdam. Ze werkte jarenlang als manager en consultant. Onder meer was zij sinds 2020 managing director van kunstbeurs TEFAF. Wij wensen haar dierbaren sterkte met dit verlies.

I.M. Hendriekje Bosma

I.M. Hendriekje Bosma

Deze zomer overleed op 8 augustus jongstleden Hendriekje Bosma. Zij was voormalig conservator en grondlegger van de kunstcollectie van de Vrije Universiteit.

Hendriekje werkte van 1986 tot 2014 aan de VU als curator van het Exposorium en conservator. Hier organiseerde zij talloze exposities en bijeenkomsten. Hendriekje had een feilloos gevoel voor talent en kocht vaak in een vroeg stadium werk aan van belangrijke kunstenaars vaak in opdracht. Het resulteerde in een omvangrijke VU-kunstcollectie van zo’n 1.450 werken, deels door de universiteit zelf aangekocht en deels door het rijk en Gemeente Amsterdam verkregen werken via de BKR-regeling.

Ook wist zij als geen ander de beeldende en academische gemeenschap met elkaar te verbinden. In 2014 verscheen er een opiniestuk bij haar afscheid aan de VU in Ad Valvas zij vertelde daarin: “Van oudsher gaan kunst en wetenschap samen in het ideaal van Artes liberales. Dat idee heeft de Koninklijke Academie voor Wetenschappen nu weer omarmd door het instellen van een kunstraad. Kunst en wetenschap hebben gemeen dat je zoekende op weg bent naar een bepaald resultaat. Je hebt er doorzettingsvermogen en creativiteit voor nodig.’’

Naast haar werkzaamheden bij het Exposorium had ze nog verschillende tijdelijke functies en had ze een tijd een eigen bureau van waaruit ze tentoonstellingen maakte. Hendriekje: “Naast curator van het Exposorium heb ik verschillende tijdelijke functies gehad. Die elkaar altijd op een of andere manier hebben beïnvloed en versterkt.Toen ik docent architectuur eschiedenis was, had ik een intensief contact met studenten en collega’s. Dat heeft er toe geleid dat onderzoek uit hun werkcollege’s, als het te visualiseren was, uitgroeide tot een tentoonstelling voor het Exposorium. Studenten kregen zo de ervaring om onderzoek uit te werken tot een mooie presentatie, het verhaal vertellen voor een breder publiek. Dan had ik nog een tijdje een eigen bureau, waar ik projecten uitvoerde, waaronder tentoonstellingen. Voor de gemeente Hoorn bijvoorbeeld stelde ik presentaties samen over nieuwe theatergebouwen in Nederland.”

Hendriekje Bosma was een graag gezien ArtTable-lid, een markante en aimabele persoonlijkheid, en ze zal door velen binnen het netwerk gemist worden.

Foto door Riechelle van der Valk.